Wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta w rozmowie z Portalem Samorządowym ujawnił wyzwania związane z transportem wodorowym w Polsce oraz stanowcze stanowisko rządu wobec unijnego systemu handlu emisjami ETS2. Doświadczenia z programu Zielony Transport Publiczny pokazały, że samorządy inwestujące w autobusy wodorowe borykają się z trudnościami w pozyskaniu paliwa po akceptowalnej cenie.
Zakończony program Zielony Transport Publiczny, który oferował samorządom neutralność technologiczną przy wyborze między autobusami bateryjnymi a wodorowymi, przyniósł niepokojące wnioski. Miasta, które zdecydowały się na inwestycje w technologię wodorową, obecnie zmagają się z problemami kosztowymi przy pozyskaniu paliwa.
„Widzimy teraz, że te, które zdecydowały się zainwestować w wodór, mają problem z pozyskaniem paliwa po kosztach dla nich akceptowalnych. A nigdy nie było naszym zamiarem dotowanie również paliwa” – podkreślił wiceminister Bolesta.
Sytuacja ta stawia resort w trudnej pozycji, gdyż wsparcie finansowe zostało już udzielone, ale okazuje się, że nie gwarantuje ono ekonomicznej efektywności całego systemu transportowego.
Nowe zasady wsparcia z dodatkowymi zabezpieczeniami
Ministerstwo planuje uruchomienie kolejnego programu wsparcia dla samorządów w realizacji inwestycji w zielone floty, jednak z znacznie zmodyfikowanymi zasadami. Doświadczenia z poprzednim programem wymuszają wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych, szczególnie dla technologii wodorowej.
„Jeżeli będziemy proponować wsparcie dla wodoru, to na pewno będzie to musiało być obwarowane jakimiś bezpiecznikami” – zapowiedział wiceminister. Wśród rozważanych rozwiązań znajduje się wymóg przedstawienia przez miasta konkretnego kontraktu na dostawę wodoru lub ograniczenie udziału tej technologii we flocie, aby uniknąć problemów związanych z „monokulturą” technologiczną.
Autobusy bateryjne bez większych problemów eksploatacyjnych
W przeciwieństwie do technologii wodorowej, autobusy elektryczne z bateriami nie sprawiają samorządom większych trudności eksploatacyjnych. Ta obserwacja może wpłynąć na przyszłe kierunki wsparcia rządowego dla elektromobilności w transporcie publicznym.
Ministerstwo rozważa wprowadzenie wymogu zróżnicowania technologicznego flot, co ma zapobiec sytuacjom, w których samorządy stawiają wyłącznie na jedną technologię, narażając się na ryzyko problemów z eksploatacją lub kosztami.
Polska kwestionuje obecną formę systemu ETS2
Równolegle do problemów z transportem wodorowym, Polska prowadzi intensywne rozmowy z Komisją Europejską i innymi państwami członkowskimi w sprawie modyfikacji systemu handlu emisjami ETS2. „Cały czas pracujemy z Komisją Europejską i z innymi państwami członkowskimi, żeby spróbować zmienić system ETS2. W takiej formie jak dzisiaj jest on dla nas, jako państwa, bardzo trudny do zaakceptowania” – wyjaśnił wiceminister Bolesta.
Rząd podkreśla, że Polska ma określony cel redukcji emisji na 2030 rok i jest w stanie go osiągnąć bez konieczności implementacji ETS2 w obecnym kształcie. Stanowisko to może mieć istotne znaczenie dla przyszłych negocjacji unijnych dotyczących polityki klimatycznej.
Lekcje dla przyszłości zielonego transportu
Doświadczenia z programem Zielony Transport Publiczny dostarczają cennych wniosków dla kształtowania przyszłej polityki wsparcia technologii czystych w Polsce. Pokazują one, że neutralność technologiczna, choć pozornie korzystna, może prowadzić do nieefektywnego wykorzystania środków publicznych, jeśli nie jest poprzedzona dogłębną analizą gotowości rynkowej poszczególnych rozwiązań.
Przypadek problemów z wodorem ilustruje szerszy wyzwanie transformacji energetycznej – konieczność synchronizacji rozwoju różnych elementów ekosystemu technologicznego. Dostępność zaawansowanych pojazdów musi iść w parze z rozwojem infrastruktury paliwowej oraz konkurencyjnością cenową, aby zapewnić rzeczywiste korzyści dla użytkowników końcowych.
W kontekście celów klimatycznych i transformacji energetycznej, doświadczenia polskich samorządów z wodorem podkreślają znaczenie kompleksowego podejścia do wdrażania nowych technologii. Skuteczna dekarbonizacja transportu wymaga nie tylko wsparcia finansowego na etapie inwestycji, ale również zapewnienia długoterminowej dostępności i przystępności cenowej paliw alternatywnych oraz rozwoju odpowiedniej infrastruktury.